به گزارش عصر تهران، شینا انصاری رئیس سازمان حفاظت محیط زیست در مراسم گرامیداشت روز ملی دریای خزر با بیان اینکه ۲۱ مرداد تنها یک مناسبت تقویمی نیست، اظهار کرد: این روز یادآور یک تعهد مشترک میان کشورهای ساحلی خزر است.
وی گفت: کنوانسیون منطقه‌ای حفاظت از محیط زیست دریایی دریای خزر که به احترام میزبانی جمهوری اسلامی ایران «کنوانسیون تهران» نام گرفت، ۲۰ سال است که لازم‌الاجرا شده و پنج کشور ساحلی با وجود تفاوت‌ها، بر این اصل مشترک توافق کرده‌اند که دریای خزر پیش از آنکه مرزهای جغرافیایی کشورها را جدا کند، میراث مشترک آنهاست.
رئیس سازمان حفاظت محیط زیست افزود: در بیستمین سالگرد این کنوانسیون، این تعهد بیش از گذشته نیازمند بازخوانی، تقویت و اجرای اقدامات مشترک است.
انصاری با اشاره به اهمیت دریای خزر برای ایران اظهار کرد: این دریا تنها یک پهنه آبی نیست، بلکه بخشی از هویت ملی، تاریخی، فرهنگی و اقتصادی کشور به شمار می‌رود.
وی ادامه داد: استان‌های گیلان، مازندران و گلستان حیات اجتماعی و معیشتی خود را با خزر پیوند داده‌اند و میلیون‌ها ایرانی به صورت مستقیم و غیرمستقیم از ظرفیت‌های این دریا بهره‌مند می‌شوند. بنابراین حفاظت از خزر یک تصمیم مقطعی یا سیاسی نیست، بلکه مسئولیتی در برابر نسل‌های آینده است.
تقویت همکاری‌های منطقه‌ای برای حفاظت از خزر
رئیس سازمان حفاظت محیط زیست با اشاره به اقدامات ایران در زمینه همکاری‌های منطقه‌ای گفت: با پیگیری‌های انجام‌شده و همراهی مجلس شورای اسلامی، به‌ویژه کمیسیون کشاورزی، آب، منابع طبیعی و محیط زیست، پروتکل ارزیابی اثرات زیست‌محیطی فرامرزی الحاقی به کنوانسیون تهران به تصویب رسید.
وی افزود: تصویب این پروتکل، جایگاه جمهوری اسلامی ایران را در اجرای تعهدات کنوانسیون تهران تقویت کرده است.
انصاری همچنین به تلاش‌ها برای استقرار دبیرخانه دائمی کنوانسیون تهران در منطقه خزر اشاره کرد و گفت: در نشست‌های تخصصی ژنو و در قالب کارگروه پنج‌جانبه، موضوع استقرار این دبیرخانه پیگیری شده و امید است با اراده مشترک کشورهای ساحلی به نتیجه برسد.
توسعه زیرساخت‌های علمی برای پایش خزر
معاون رئیس‌جمهور با اشاره به اقدامات علمی و میدانی سازمان حفاظت محیط زیست اظهار کرد: در کنار دیپلماسی محیط زیستی، برنامه‌های علمی و عملیاتی نیز با جدیت دنبال شده است.
وی گفت: اطلس دریای خزر، اطلس زیستگاه‌ها و رودخانه‌های حوزه جنوبی خزر، بانک داده تنوع زیستی با ثبت بیش از ۲۳۰۰ گونه و برنامه جامع پایش آلاینده‌ها، زیرساخت‌های علمی لازم برای تصمیم‌گیری‌های دقیق‌تر را فراهم کرده‌اند.
انصاری با اشاره به برنامه‌های حفاظت از گونه‌های شاخص خزر بیان کرد: فوک خزری به عنوان تنها پستاندار بومی این دریا در اولویت برنامه‌های حفاظتی سازمان قرار دارد.
وی افزود: برنامه اقدام ملی حفاظت از فوک خزری تدوین شده، دبیرخانه تخصصی آن شکل گرفته و مراکز امداد و تیمار در بابلسر، میانکاله، بندرترکمن و پارک ملی بوجاق فعال شده‌اند.
رئیس سازمان حفاظت محیط زیست همچنین از همکاری با مراکز تخصصی اروپایی برای حفاظت از گونه‌های ارزشمند خزر خبر داد و گفت: حفاظت از آزادماهی خزری و ماهیان خاویاری با تمرکز بر تأمین حقابه رودخانه‌های محل تخم‌ریزی، مقابله با صید غیرمجاز، کنترل آلودگی‌ها و طراحی ذخیره‌گاه ژنتیکی دنبال می‌شود.
احیای تالاب‌های ساحلی خزر در برنامه محیط زیست
انصاری تالاب‌های ساحلی خزر را بخش مهمی از امنیت اکولوژیک منطقه دانست و اظهار کرد: تالاب‌هایی مانند میانکاله، خلیج گرگان و تالاب بین‌المللی انزلی نقش مهمی در پایداری زیست‌محیطی شمال کشور دارند.
وی گفت: طرح‌های جامع احیای این تالاب‌ها با محوریت تأمین آب، لایروبی مسیرهای ارتباطی و استفاده از پساب تصفیه‌شده در دستور کار قرار گرفته است.
رئیس سازمان حفاظت محیط زیست با اشاره به پایش آلاینده‌ها افزود: آلودگی‌های نفتی، فلزات سنگین و سموم به‌صورت مستمر پایش می‌شوند و استانداردهای محیط زیستی برای تأسیسات بندری با همکاری سازمان بنادر و دریانوردی اعمال خواهد شد.
وی ادامه داد: موضوع تکمیل و توسعه تصفیه‌خانه‌های فاضلاب استان‌های شمالی نیز در برنامه هفتم توسعه با جدیت دنبال می‌شود.
انصاری مدیریت پسماند در استان‌های شمالی را یکی از دغدغه‌های اصلی سازمان حفاظت محیط زیست عنوان کرد و گفت: پروژه منطقه‌ای مقابله با زباله‌های دریایی و پلاستیک‌های دریایی در خزر با حمایت فدراسیون روسیه در حال اجراست و می‌تواند به بهبود مدیریت آلودگی‌های خشکی‌زاد و ارتقای سیاست‌گذاری‌های منطقه‌ای کمک کند.
کاهش سطح آب خزر؛ چالش جدی آینده
رئیس سازمان حفاظت محیط زیست کاهش تراز آب دریای خزر را یکی از مهم‌ترین چالش‌های زیست‌محیطی منطقه دانست و گفت: باید درباره این مسئله با سرعت و مسئولیت‌پذیری بیشتری اقدام شود.
وی اظهار کرد: در یک دهه گذشته سطح آب دریای خزر حدود دو تا دو و نیم متر کاهش یافته است و تغییر اقلیم، افزایش تبخیر و کاهش آورد رودخانه‌ها از عوامل اصلی این روند هستند.
انصاری هشدار داد: در صورت نبود مدیریت مشترک، پیامدهای این روند بر اکوسیستم، بنادر، جوامع ساحلی و زندگی مردم منطقه گسترده خواهد بود.
وی تجربه خشک‌شدن دریاچه آرال را هشداری جدی برای مدیریت منابع آبی دانست و تأکید کرد: ایران در چارچوب همکاری پنج‌جانبه کشورهای ساحلی، پایش علمی و تدوین راهکارهای مشترک را دنبال می‌کند.
برنامه مشترک کشورهای ساحلی برای مدیریت نوسانات آب خزر
انصاری با اشاره به برنامه اقدام کشورهای ساحلی درباره نوسانات سطح آب خزر در دوره ۲۰۲۶ تا ۲۰۳۰ گفت: این برنامه چارچوبی برای افزایش همکاری‌های منطقه‌ای، توسعه دانش و طراحی راهکارهای سازگارانه فراهم می‌کند.
وی افزود: در آستانه هفتمین اجلاس سران خزر، ایران آمادگی دارد موضوع کاهش تراز آب این دریا را در مرکز گفت‌وگوهای عالی‌رتبه منطقه‌ای قرار دهد و از هر ابتکار مشترک برای پایداری بلندمدت خزر حمایت می‌کند.
ضرورت تأمین منابع برای اجرای برنامه‌های حفاظتی
رئیس سازمان حفاظت محیط زیست از مدیران اجرایی، نمایندگان مجلس و استانداران خواست از همکاری‌های مشترک و تعهدات بین‌المللی مرتبط با حفاظت از خزر حمایت کنند.
وی تأمین منابع لازم برای اجرای برنامه‌های حفاظتی را ضروری دانست و تصویب پروتکل ارزیابی اثرات زیست‌محیطی فرامرزی را نمونه‌ای از همکاری دولت و مجلس عنوان کرد.
ایران خواستار فصل جدید همکاری‌های محیط زیستی در خزر
انصاری در پایان تأکید کرد: آینده دریای خزر بیش از هر زمان دیگری به همکاری مشترک پنج کشور ساحلی وابسته است.
وی اظهار کرد: جمهوری اسلامی ایران همان‌گونه که در شکل‌گیری کنوانسیون تهران پیشگام بوده، امروز نیز آماده است در کنار کشورهای همسایه فصل تازه‌ای از همکاری‌های محیط زیستی را بر پایه اعتماد، علم، مسئولیت مشترک و آینده‌نگری آغاز کند.
رئیس سازمان حفاظت محیط زیست ابراز امیدواری کرد بیستمین سالگرد کنوانسیون تهران و برگزاری هفتمین اجلاس سران خزر، آغاز دوره‌ای تازه از همگرایی و اقدامات مؤثر برای حفاظت از این میراث ارزشمند باشد.
منبع: مهر
