به گزارش عصر تهران، معاون میراث فرهنگی اداره‌کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان اصفهان از آغاز مشارکت نخستین خیر حوزه میراث فرهنگی برای مرمت و احیای حمام تاریخی شیخ بهایی خبر داد؛ بنایی ارزشمند از دوره صفویه که در قلب بافت تاریخی اصفهان قرار دارد.
حمام شیخ بهایی در ضلع جنوبی مسجد جامع عتیق و در مجاورت بازار تاریخی اصفهان واقع شده و در سال ۱۳۷۷ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این بنا در دوران حکومت شاه عباس اول و با طراحی شیخ بهایی ساخته شد و به دلیل ویژگی‌های معماری و روایت‌های تاریخی درباره شیوه گرم شدن آن، یکی از آثار شناخته‌شده اصفهان به شمار می‌رود.
مشارکت ۶۰ میلیارد ریالی خیر برای مرمت حمام تاریخی
سیدروح‌الله سیدالعسگری، معاون میراث فرهنگی اصفهان، اعلام کرد یک خیر اصفهانی متعهد شده است حدود ۶۰ میلیارد ریال برای احیا و مرمت حمام شیخ بهایی اختصاص دهد.
وی اظهار کرد: این اقدام نخستین نمونه از ورود مستقیم خیران به حوزه مرمت و احیای بناهای تاریخی در استان اصفهان محسوب می‌شود و تفاهم‌نامه همکاری برای اجرای این طرح نیز در حال آماده‌سازی است.
به گفته سیدالعسگری، در این همکاری مشارکتی، خیر اعتبار مورد نیاز برای اجرای عملیات را تأمین می‌کند و اداره‌کل میراث فرهنگی نیز مسئولیت اجرای طرح، نظارت و آماده‌سازی بنا برای بهره‌برداری را بر عهده خواهد داشت.
تملک ۱۵ ساله یک اثر تاریخی
معاون میراث فرهنگی اصفهان با اشاره به وضعیت مالکیت این حمام تاریخی گفت: حدود ۹۹ درصد مالکیت حمام شیخ بهایی در اختیار اداره‌کل میراث فرهنگی استان قرار دارد.
وی افزود: روند تملک این بنا حدود ۱۵ سال زمان برد، زیرا این اثر تاریخی دارای ۹۰ مالک بود و به دلیل تعدد مالکان، فرآیند قانونی انتقال مالکیت با پیچیدگی‌هایی همراه شد.
سیدالعسگری ادامه داد: پس از تملک، اقدامات حفاظتی و استحکام‌بخشی اولیه در بنا انجام شد و طی سه سال گذشته حدود ۲۰ میلیارد ریال برای این مجموعه هزینه شده است، اما محدودیت اعتبارات دولتی مانع از تکمیل فرآیند مرمت و واگذاری آن به سرمایه‌گذار شده بود.
آغاز فصل تازه مشارکت مردم در حفاظت از میراث
وی با بیان اینکه پیش از این نیز برخی سرمایه‌گذاران برای بهره‌برداری از حمام شیخ بهایی اعلام آمادگی کرده بودند، گفت: ورود یک خیر برای مشارکت در احیای این بنای تاریخی، اتفاقی مهم در حوزه میراث فرهنگی اصفهان است.
این مسئول میراث فرهنگی تاکید کرد: فرهنگ مشارکت خیران در حوزه‌هایی مانند مدرسه‌سازی، سلامت و امور مذهبی سابقه طولانی دارد، اما حضور خیران در حوزه میراث فرهنگی تاکنون کمتر مورد توجه قرار گرفته بود.
سیدالعسگری افزود: با توجه به تعداد بالای بناهای تاریخی اصفهان و محدود بودن منابع دولتی، مشارکت مردم و خیران می‌تواند نقش مهمی در حفاظت از آثار تاریخی و انتقال این میراث به نسل‌های آینده داشته باشد.
برنامه احیای حمام شیخ بهایی برای گردشگران
معاون میراث فرهنگی اصفهان درباره برنامه بهره‌برداری از این اثر تاریخی گفت: در طرح احیا تلاش می‌شود بخش‌های مختلف حمام، از جمله گرمخانه و فضاهای داخلی، مرمت و آماده استفاده شود.
وی افزود: هدف از این طرح تنها بازسازی کالبدی بنا نیست، بلکه معرفی ارزش‌های تاریخی، علمی و معماری حمام شیخ بهایی و تبدیل آن به یک مجموعه فرهنگی و گردشگری نیز دنبال می‌شود.
سیدالعسگری خاطرنشان کرد: این حمام به دلیل انتساب به شیخ بهایی و روایت‌های تاریخی درباره سیستم گرمایش آن، در میان گردشگران کشورهای عربی از جمله عراق و لبنان نیز شناخته شده است.
روایت فناوری تاریخی حمام شیخ بهایی
یکی از ویژگی‌های مشهور حمام شیخ بهایی، روشن بودن دائمی شمع مخزن آن بوده است؛ موضوعی که روایت‌های مختلفی درباره علت آن وجود دارد.
بر اساس یکی از نظریه‌های مطرح، سامانه‌ای از لوله‌های سفالی زیرزمینی میان آبریزگاه مسجد جامع اصفهان و حمام وجود داشته که با استفاده از فرآیند طبیعی تولید گازهای زیستی، گازهایی مانند متان را به خزینه حمام منتقل می‌کرده است. این گاز در مشعل خزینه می‌سوخته و بخشی از فرآیند گرم نگه داشتن حمام را تأمین می‌کرده است.
سیدالعسگری تاکید کرد: معرفی دانش و فناوری به‌کاررفته در این بنای تاریخی، یکی از محورهای مهم در برنامه احیای حمام شیخ بهایی خواهد بود.
وی گفت: اکنون با فراهم شدن شرایط مرمت و ورود نخستین خیر میراث فرهنگی، این اثر تاریخی پس از سال‌ها بلاتکلیفی می‌تواند وارد مرحله جدیدی از حفاظت و بهره‌برداری شود.
منبع: ایرنا
