به گزارش عصر تهران، مصرف خودسرانه و بی‌رویه دارو به یکی از رفتارهای رایج در جامعه تبدیل شده است؛ به‌گونه‌ای که برخی افراد هنگام بروز علائم جدید، بدون مراجعه به پزشک به سراغ داروهای باقی‌مانده از نسخه‌های قبلی می‌روند.
دارو از مهم‌ترین ابزارهای پزشکی برای پیشگیری، کنترل و درمان بیماری‌هاست، اما مصرف نادرست آن می‌تواند به اندازه فواید درمانی، پیامدهای نامطلوبی برای سلامت داشته باشد.
نگهداری داروهای باقی‌مانده از دوره‌های درمانی در خانه، یکی از رفتارهایی است که زمینه خوددرمانی را فراهم می‌کند. این داروها گاهی بدون توجه به علت بیماری جدید، زمان تجویز، وضعیت جسمی فرد یا احتمال تداخل با سایر داروها دوباره مصرف می‌شوند.
دارو برای هر بیماری و هر فرد متفاوت است
جلال‌الدین امیری، رئیس دانشگاه علوم پزشکی لرستان، با هشدار نسبت به رواج مصرف خودسرانه دارو گفت: داروهای موجود در داروخانه‌ها بر اساس اثرگذاری بر فرآیندهای طبیعی بدن، فعالیت آنزیم‌ها و سازوکارهای فیزیولوژیک طراحی شده‌اند و مصرف آنها باید متناسب با شرایط بیمار و تشخیص پزشک باشد.
وی افزود: هر دارویی که وارد بدن می‌شود، در کنار اثر درمانی مورد انتظار می‌تواند آثار و عوارض دیگری نیز داشته باشد. به همین دلیل، مصرف دارو نباید اقدامی ساده و بی‌نیاز از بررسی تخصصی تلقی شود.
به گفته امیری، پزشک هنگام تجویز دارو عواملی مانند وضعیت بیمار، بیماری‌های زمینه‌ای، داروهای همزمان، مقدار مصرف و عوارض احتمالی را در نظر می‌گیرد.
مصرف نادرست دارو می‌تواند عارضه ایجاد کند
رئیس دانشگاه علوم پزشکی لرستان با اشاره به عملکرد داروها اظهار کرد: برای نمونه، داروی آنتی‌اسید با هدف کاهش اسید معده مصرف می‌شود، اما استفاده از آن خارج از شرایط و زمان مناسب می‌تواند آثار نامطلوبی برای مصرف‌کننده داشته باشد.
امیری تاکید کرد: تهیه دارو از داروخانه به این معنا نیست که مصرف آن در هر شرایطی بی‌ضرر است. نوع دارو، میزان مصرف، مدت استفاده و وضعیت جسمی فرد، همگی در اثربخشی و عوارض دارو نقش دارند.
وی ادامه داد: پزشک زمانی دارویی را برای بیمار تجویز می‌کند که فواید مورد انتظار آن در مقایسه با خطرات و عوارض احتمالی بیشتر باشد.
تجربه قبلی مجوز مصرف دوباره دارو نیست
امیری با ابراز نگرانی از تبدیل شدن مصرف بی‌رویه دارو به یک رفتار عمومی گفت: برخی افراد دارو را بر اساس تجربه قبلی یا توصیه اطرافیان مصرف می‌کنند.
وی افزود: ممکن است فردی در گذشته دارویی را برای یک بیماری یا علامت خاص مصرف کرده و نتیجه گرفته باشد، اما شرایط جسمی، بیماری‌های زمینه‌ای، داروهای همزمان و علت بروز علائم در دوره بعدی می‌تواند متفاوت باشد.
رئیس دانشگاه علوم پزشکی لرستان تاکید کرد: مفید بودن یک دارو در یک مقطع زمانی به این معنا نیست که مصرف مجدد آن در شرایط جدید و بدون نظر پزشک ضرورت یا ایمنی دارد.
داروهای باقی‌مانده نسخه‌های قبلی را کنار بگذارید
امیری یکی از عادت‌های نادرست در مصرف دارو را نگهداری حجم زیادی از داروهای باقی‌مانده در منازل دانست.
وی گفت: برخی خانواده‌ها بسته‌ها و داروهای باقی‌مانده از درمان‌های قبلی را نگهداری می‌کنند و هنگام مواجهه با علائم جدید، بدون مراجعه به پزشک از آنها استفاده می‌کنند.
وی تصریح کرد: دارویی که برای یک دوره و شرایط مشخص تجویز شده، الزاماً برای بیماری یا علائم جدید مناسب نیست. بنابراین باقی ماندن دارو پس از پایان دوره درمان، مجوزی برای مصرف آن در آینده محسوب نمی‌شود.
این موضوع به‌ویژه زمانی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند که فرد به بیماری زمینه‌ای مبتلا باشد یا همزمان داروهای دیگری مصرف کند؛ زیرا شرایط جدید می‌تواند بر انتخاب دارو، مقدار مصرف و احتمال بروز عوارض اثر بگذارد.
توصیه به مردم برای پرهیز از خوددرمانی
رئیس دانشگاه علوم پزشکی لرستان خطاب به مردم استان توصیه کرد مصرف بی‌رویه و خودسرانه دارو را از سبک زندگی خود حذف کنند و پیش از مصرف هر دارویی، به‌خصوص داروهای باقی‌مانده از درمان‌های قبلی، با پزشک یا داروساز مشورت کنند.
امیری افزود: هدف از این توصیه، محدود کردن دسترسی مردم به دارو نیست، بلکه تاکید بر مصرف منطقی، صحیح و ایمن دارو است.
وی خاطرنشان کرد: دارو در صورت مصرف درست می‌تواند نقش مهمی در درمان بیماری داشته باشد، اما مصرف نادرست آن ممکن است خود به عاملی برای ایجاد مشکل تبدیل شود.
رئیس دانشگاه علوم پزشکی لرستان در پایان تاکید کرد: فرهنگ مصرف دارو باید به سمتی حرکت کند که دارو تنها در زمان نیاز، با مقدار مناسب، برای مدت مشخص و بر اساس نظر متخصص مصرف شود و نگهداری و مصرف خودسرانه داروهای باقی‌مانده از دوره‌های درمانی گذشته نیز کنار گذاشته شود.
منبع: مهر
