به گزارش عصر تهران، هوش مصنوعی در سال‌های اخیر به یکی از ابزارهای تازه اتاق‌های خبر تبدیل شده است؛ فناوری‌ای که می‌تواند متن تولید کند، تیتر پیشنهاد دهد، فایل صوتی مصاحبه را به نوشته تبدیل کند و در مدت کوتاهی پیش‌نویس یک گزارش را آماده کند.
با این حال، سرعت و توان پردازشی این فناوری به معنای جایگزینی کامل خبرنگار نیست. هنوز بخش مهمی از روزنامه‌نگاری به کنجکاوی، مشاهده، پرسشگری و قضاوت انسانی وابسته است.
بسیاری از خبرنگاران پیش از استفاده از ابزارهای هوشمند، همچنان سراغ دفترچه یادداشت و تجربه حرفه‌ای خود می‌روند. آنها سوژه را از دل جامعه پیدا می‌کنند، با منابع مختلف گفت‌وگو می‌کنند، روایت‌های متناقض را کنار هم می‌گذارند و برای رسیدن به تصویری دقیق‌تر از واقعیت، اطلاعات را راستی‌آزمایی می‌کنند.
هوش مصنوعی چه چیزی را در اتاق خبر تغییر داده است؟
در گذشته، میز کار خبرنگار معمولاً با دفترچه یادداشت، ضبط صوت، روزنامه و پوشه‌های اسناد پر می‌شد. امروز ابزارهای هوش مصنوعی نیز به این مجموعه اضافه شده‌اند و در برخی تحریریه‌ها به بخشی از فرایند روزمره تولید محتوا تبدیل شده‌اند.
هوش مصنوعی می‌تواند بسیاری از وظایف تکراری و زمان‌بر را کوتاه‌تر کند. تبدیل فایل صوتی مصاحبه به متن، خلاصه‌سازی اسناد طولانی، ترجمه، استخراج داده، مرتب‌سازی اطلاعات، اصلاح نگارشی و پیشنهاد تیتر از جمله این کاربردهاست.
این فناوری همچنین می‌تواند برای خبرنگار چند زاویه احتمالی درباره یک موضوع پیشنهاد دهد. چنین قابلیتی به‌ویژه زمانی مفید است که حجم زیادی از اطلاعات باید در مدت کوتاهی بررسی شود.
هدف اصلی از استفاده حرفه‌ای از هوش مصنوعی می‌تواند آزاد کردن زمان خبرنگار برای فعالیت‌هایی باشد که به حضور انسانی نیاز دارند. گزارشگری میدانی، گفت‌وگو با منابع، بررسی اسناد و راستی‌آزمایی از جمله این فعالیت‌ها هستند.
با این حال، همین فرصت می‌تواند به یک چالش نیز تبدیل شود. مرز میان استفاده از هوش مصنوعی به‌عنوان دستیار و وابستگی به آن، بسیار باریک است.
تفاوت استفاده از هوش مصنوعی و وابستگی به آن
استفاده درست از هوش مصنوعی به این معناست که خبرنگار همچنان تحقیق می‌کند، سؤال می‌پرسد و درباره مسیر گزارش تصمیم می‌گیرد. در این حالت، فناوری سرعت انجام بخشی از کار را افزایش می‌دهد، اما جای قضاوت حرفه‌ای را نمی‌گیرد.
وابستگی زمانی شکل می‌گیرد که خبرنگار پیش از شکل‌گیری ایده، از ابزار هوشمند بخواهد موضوع را تحلیل کند و مسیر گزارش را مشخص کند. ادامه این روند می‌تواند به تدریج بخشی از فرایند فکری روزنامه‌نگار را به ماشین منتقل کند.
این مسئله اهمیت زیادی دارد؛ زیرا خبرنگاری فقط مهارت نوشتن نیست. روزنامه‌نگاری در اصل شیوه‌ای برای دیدن، پرسیدن، بررسی کردن و رسیدن به یک روایت قابل اتکاست.
اگر ماشین به جای خبرنگار درباره اهمیت یک اتفاق تصمیم بگیرد، ممکن است سرعت تولید محتوا افزایش یابد، اما کیفیت فرایند روزنامه‌نگاری الزاماً بهتر نخواهد شد.
چرا وابستگی به هوش مصنوعی می‌تواند خطرناک باشد؟
بیشتر بحث‌ها درباره هوش مصنوعی در رسانه، در ابتدا حول احتمال از بین رفتن شغل خبرنگاران شکل گرفته بود. اما یک نگرانی دیگر نیز به‌تدریج جدی‌تر شده است؛ وابستگی آرام و تدریجی به ابزارهای هوشمند.
این وابستگی لزوماً با یک تصمیم ناگهانی آغاز نمی‌شود. ممکن است خبرنگار ابتدا تنها برای اصلاح غلط‌های نگارشی از هوش مصنوعی کمک بگیرد.
سپس ممکن است پیشنهاد تیتر، نوشتن لید، خلاصه‌سازی مصاحبه و طراحی پرسش‌های مصاحبه نیز به این ابزار سپرده شود. در مرحله بعد، پیش‌نویس کامل گزارش نیز ممکن است توسط هوش مصنوعی تولید شود.
هر یک از این کاربردها به‌تنهایی می‌تواند منطقی باشد. اما کنار هم قرار گرفتن آنها ممکن است باعث شود بخش قابل‌توجهی از فرایند ذهنی خبرنگار به ابزار هوشمند واگذار شود.
پژوهش‌های انجام‌شده درباره استفاده خبرنگاران از هوش مصنوعی نیز نشان می‌دهد کاربرد این فناوری بیشتر در حوزه‌هایی مانند پیاده‌سازی مصاحبه، ترجمه و ویرایش متمرکز است و استفاده از آن برای تولید کامل گزارش همچنان محدودتر است.
نگرانی درباره دقت، اعتماد عمومی و اصالت محتوای خبری نیز از مهم‌ترین موضوعات مطرح در این زمینه است. بنابراین حتی در محیط‌هایی که هوش مصنوعی به ابزار روزمره خبرنگاران تبدیل شده، مسئله حفظ نظارت انسانی همچنان اهمیت دارد.
ایده اصلی گزارش همچنان باید از خبرنگار آغاز شود
خبرنگاران باتجربه معمولاً پیش از استفاده از ابزارهای هوشمند، تلاش می‌کنند خودشان به ایده اصلی گزارش برسند.
آنها از خود می‌پرسند اصل ماجرا چیست؟ چه چیزی در روایت موجود دیده نشده است؟ کدام بخش موضوع برای مخاطب اهمیت بیشتری دارد؟ چه زاویه‌ای می‌تواند تصویری متفاوت و دقیق‌تر ارائه کند؟
این پرسش‌ها حاصل سال‌ها تجربه، مطالعه و حضور در میدان خبر است. چنین تجربه‌ای صرفاً با پردازش داده‌های موجود قابل بازسازی نیست.
هوش مصنوعی می‌تواند بر اساس اطلاعات در دسترس، چند پیشنهاد ارائه دهد. اما بسیاری از گزارش‌های ماندگار از جایی آغاز شده‌اند که خبرنگار یک سؤال متفاوت مطرح کرده یا جزئیاتی را دیده است که در روایت‌های معمول نادیده گرفته شده بود.
به همین دلیل، استفاده حرفه‌ای از هوش مصنوعی زمانی بیشترین ارزش را دارد که خبرنگار ابتدا زاویه و هدف گزارش را مشخص کند و سپس از فناوری برای سرعت و دقت بیشتر در مراحل اجرایی کمک بگیرد.
سرمایه‌ای که هیچ الگوریتمی به‌سادگی جایگزین نمی‌کند
خبرنگاری فقط کنار هم قرار دادن کلمات نیست. این حرفه به افرادی نیاز دارد که برای یافتن حقیقت زمان بگذارند، پرسش‌های دشوار مطرح کنند و مسئولیت روایت خود را بپذیرند.
خبرنگار ممکن است برای یک پاسخ ساده بارها با منبعی تماس بگیرد یا برای تکمیل یک گزارش روزها و هفته‌ها پیگیری کند. بخش مهمی از این فرایند در تعامل مستقیم با انسان‌ها و محیط واقعی اتفاق می‌افتد.
در میدان خبر، خبرنگار باید تشخیص دهد کدام روایت قابل اعتمادتر است، چه پرسشی باید مطرح شود و کدام جزئیات کوچک می‌تواند درک مخاطب از یک اتفاق را تغییر دهد.
این تصمیم‌ها همیشه از جنس پردازش اطلاعات نیستند. تجربه حرفه‌ای، شناخت زمینه، مشاهده مستقیم و مسئولیت اخلاقی نیز در آنها نقش دارد.
هوش مصنوعی می‌تواند دستیار قدرتمند خبرنگار باشد
ورود فناوری‌های جدید به رسانه سابقه طولانی دارد. رایانه، ضبط صوت، اینترنت و شبکه‌های اجتماعی هر کدام در زمان خود تغییرات بزرگی در شیوه تولید و انتشار خبر ایجاد کردند.
با این حال، اصل خبرنگاری همچنان بر مشاهده، شنیدن، پرسیدن، بررسی و روایت استوار مانده است.
هوش مصنوعی نیز می‌تواند مرحله تازه‌ای از همین تحول باشد. این فناوری قادر است حجم زیادی از اطلاعات را در زمان کوتاه پردازش کند و بخشی از کارهای تکراری را بر عهده بگیرد.
اما استفاده مؤثر از آن زمانی اتفاق می‌افتد که فناوری در خدمت خبرنگار قرار گیرد، نه اینکه جایگزین قدرت تحلیل و قضاوت او شود.
آینده روزنامه‌نگاری همچنان به اعتماد مخاطب وابسته است
در دوره‌ای که تولید محتوا بیش از گذشته آسان شده، تمایز میان یک متن تولیدشده و یک گزارش روزنامه‌نگارانه اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
مخاطب به رسانه‌ای اعتماد می‌کند که اطلاعات را بررسی کرده، منابع را سنجیده و مسئولیت محتوای منتشرشده را پذیرفته باشد.
هوش مصنوعی می‌تواند سرعت تولید خبر را افزایش دهد و کیفیت برخی فرایندهای اجرایی را بهبود ببخشد، اما مسئولیت نهایی روایت حقیقت همچنان بر عهده انسان است.
از این منظر، آینده اتاق خبر احتمالاً نه حذف خبرنگار، بلکه همکاری نزدیک‌تر میان خبرنگار و فناوری خواهد بود؛ همکاری‌ای که در آن ماشین کارهای تکراری را سریع‌تر انجام می‌دهد و انسان همچنان صاحب ایده، قضاوت و مسئولیت حرفه‌ای باقی می‌ماند.
تا زمانی که حقیقت نیازمند جست‌وجو، پرسشگری و روایت دقیق باشد، ذهن کنجکاو خبرنگار مهم‌ترین سرمایه اتاق خبر خواهد بود.
منبع: ایرنا
