به گزارش عصر تهران، اتحادیه اروپا ابتکار جدیدی را برای توسعه زیرساخت‌های هوش مصنوعی آغاز کرده است که بر اساس آن ۱۰ میلیارد یورو برای احداث هفت ابرکارخانه هوش مصنوعی اختصاص می‌یابد. هدف از اجرای این طرح، کاهش شکاف فناوری اروپا با آمریکا و چین و افزایش توان پردازشی این قاره عنوان شده است.
هدف اروپا؛ کاهش وابستگی فناوری به آمریکا و چین
این طرح راهبردی در شرایطی اجرا می‌شود که اتحادیه اروپا تلاش دارد وابستگی خود به شرکت‌ها و زیرساخت‌های فناوری خارجی را کاهش دهد.
کمیسیون اروپا پیش‌بینی کرده است سرمایه‌گذاری دولتی در این پروژه بتواند زمینه جذب ۲۰ میلیارد یورو سرمایه‌گذاری بیشتر از سوی بخش خصوصی را فراهم کند.
هنا ویرکوئن، نایب‌رئیس اجرایی کمیسیون اروپا که مسئولیت حوزه حاکمیت فناوری را بر عهده دارد، اعلام کرده است دسترسی به ظرفیت عظیم پردازشی فراهم‌شده توسط ابرکارخانه‌های هوش مصنوعی، همزمان با سرعت گرفتن توسعه این فناوری، یک ضرورت راهبردی برای اروپا محسوب می‌شود.
افزایش ظرفیت پردازشی اروپا با هفت ابرکارخانه
فرآیند دریافت پیشنهادها برای قرارداد ساخت این مراکز آغاز شده است. بر اساس برنامه اعلام‌شده، هر یک از این ابرکارخانه‌ها باید توانایی تولید دست‌کم ۱۰۰ هزار تراشه پیشرفته هوش مصنوعی را داشته باشند.
ظرفیت پردازشی این مراکز حدود چهار برابر مراکز داده فعلی فعال در اتحادیه اروپا برآورد شده است. همچنین انتظار می‌رود تکمیل هفت ابرکارخانه، ظرفیت پردازشی موجود اروپا را بیش از دو برابر افزایش دهد.
این زیرساخت‌ها قرار است برای توسعه مدل‌های هوش مصنوعی، آموزش سامانه‌های پیشرفته و پشتیبانی از کاربردهای صنعتی و تحقیقاتی مورد استفاده قرار گیرند.
چالش‌های اروپا در رقابت جهانی هوش مصنوعی
بر اساس ارزیابی‌های منتشرشده در سال ۲۰۲۵، اروپا در برخی بخش‌های کلیدی مورد نیاز برای توسعه هوش مصنوعی، از آمریکا و چین عقب‌تر قرار دارد.
آمریکا بخش قابل توجهی از سرمایه‌گذاری خصوصی در حوزه هوش مصنوعی را در اختیار دارد و شرکت‌های بزرگ فناوری این کشور نقش اصلی را در توسعه خدمات ابری و پردازشی ایفا می‌کنند. چین نیز از ظرفیت بالای تولید برق برای پشتیبانی از مراکز داده برخوردار است.
اروپا علاوه بر رقابت فناورانه، با محدودیت‌هایی در زمینه تولید تجهیزات مورد نیاز مراکز داده و هزینه انرژی مواجه است. هزینه انرژی در این قاره می‌تواند دو تا سه برابر بیشتر از آمریکا و چین باشد؛ موضوعی که به‌عنوان یکی از موانع توسعه زیرساخت‌های هوش مصنوعی مطرح شده است.
نگرانی درباره وابستگی به شرکت‌های آمریکایی
با وجود برنامه‌های جدید اتحادیه اروپا، همچنان بخش زیادی از خدمات ابری و پردازشی هوش مصنوعی این منطقه توسط شرکت‌های آمریکایی تأمین می‌شود.
بر اساس گزارش‌های منتشرشده، پنج ارائه‌دهنده بزرگ خدمات ابری در اتحادیه اروپا آمریکایی هستند. این وابستگی باعث افزایش نگرانی‌ها درباره دسترسی کشورهای ثالث به داده‌های حساس و تأثیر آن بر استقلال عملیاتی اروپا شده است.
اتحادیه اروپا معتقد است توسعه زیرساخت‌های داخلی می‌تواند به حفظ امنیت داده‌ها، افزایش کنترل بر فناوری‌های حیاتی و تقویت جایگاه شرکت‌های اروپایی کمک کند.
رقابت شرکت‌های اروپایی در بازار هوش مصنوعی
در میان شرکت‌های اروپایی فعال در حوزه هوش مصنوعی، شرکت فرانسوی میسترال یکی از بازیگران مهم به شمار می‌رود. این شرکت یک مرکز داده هوش مصنوعی بزرگ در پاریس راه‌اندازی کرده و چت‌بات «Le Chat» را توسعه داده است.
با این حال، شرکت‌های اروپایی همچنان برای رقابت با بازیگران بزرگ آمریکایی مانند OpenAI و شرکت‌های چینی مانند DeepSeek با چالش‌هایی روبه‌رو هستند.
رهبران برخی کشورهای اروپایی، از جمله امانوئل مکرون، رئیس‌جمهوری فرانسه، نسبت به کمبود شرکت‌های قدرتمند داخلی در حوزه هوش مصنوعی ابراز نگرانی کرده‌اند.
توجه اروپا به امنیت، انرژی و پیامدهای زیست‌محیطی
کمیسیون اروپا اعلام کرده است محصولات هوش مصنوعی توسعه‌یافته در شبکه جدید مراکز داده باید مطابق با قوانین این اتحادیه در زمینه حفاظت از داده‌ها، ایمنی، امنیت و اصول اخلاقی باشند.
گسترش مراکز داده هوش مصنوعی در جهان همچنین نگرانی‌هایی درباره مصرف انرژی، فشار بر منابع طبیعی و پیامدهای زیست‌محیطی ایجاد کرده است.
در همین راستا، گروهی از شهرداران شهرهای مختلف جهان توافق‌نامه‌ای را برای کاهش اثرات منفی توسعه مراکز داده هوش مصنوعی بر منابع طبیعی، قیمت انرژی و اهداف اقلیمی امضا کرده‌اند.
با اجرای این طرح، اتحادیه اروپا تلاش می‌کند علاوه بر افزایش توان پردازشی، جایگاه مستقل‌تری در زنجیره جهانی فناوری هوش مصنوعی به دست آورد.
