به گزارش عصر تهران، تابستان برای بسیاری از افراد فصل سفر، تحرک و حضور بیشتر در فضای باز است، اما افزایش دما و موج‌های گرما برای میلیون‌ها سالمند در سراسر جهان می‌تواند به تهدیدی جدی برای سلامت تبدیل شود.
با این حال، گرمای هوا نباید باعث حذف سالمندان از چرخه فعالیت، تحرک و زندگی اجتماعی شود. نگاه نوین به سالمندی بر مفهوم «سالمندی فعال» تأکید دارد؛ رویکردی که هدف آن حفظ استقلال، سلامت جسمی و حضور اجتماعی سالمندان است.
چالش اصلی در روزهای گرم سال، ایجاد تعادل میان محافظت از سالمندان در برابر گرما و جلوگیری از پیامدهای بی‌تحرکی است؛ زیرا کاهش فعالیت بدنی خود یکی از عوامل مهم کاهش کیفیت زندگی سالمندان محسوب می‌شود.
دکتر ماهان منصوری، متخصص ورزش سالمندان، درباره علت حساسیت بیشتر سالمندان نسبت به گرما می‌گوید با افزایش سن، تغییرات طبیعی در بدن باعث کاهش توانایی مقابله با دمای بالا می‌شود.
به گفته او، سیستم تنظیم دمای بدن در سالمندان مانند دوران جوانی عمل نمی‌کند، میزان تعریق کاهش می‌یابد، احساس تشنگی کمتر می‌شود و بدن با تأخیر بیشتری نسبت به افزایش دما واکنش نشان می‌دهد.
بیماری‌های مزمن، خطر گرما را افزایش می‌دهد
این متخصص ورزش سالمندان ادامه می‌دهد که بسیاری از سالمندان با بیماری‌های مزمنی مانند مشکلات قلبی، فشار خون، دیابت و بیماری‌های کلیوی زندگی می‌کنند؛ شرایطی که می‌تواند آسیب‌پذیری آنان را در روزهای بسیار گرم افزایش دهد.
به همین دلیل، خانواده‌ها، مراقبان، مدیران مراکز سالمندی و برنامه‌ریزان حوزه سلامت باید در فصل گرما توجه بیشتری به شرایط این گروه سنی داشته باشند.
با وجود این، راهکار اصلی توقف فعالیت بدنی نیست، بلکه انجام ورزش هوشمندانه، ایمن و متناسب با وضعیت جسمی هر فرد است.
بی‌تحرکی سلامت سالمندان را تهدید می‌کند
منصوری با اشاره به اهمیت تحرک در دوران سالمندی می‌گوید یکی از باورهای نادرست این است که سالمندان برای حفظ سلامت باید بیشتر استراحت کنند.
او توضیح می‌دهد مطالعات مختلف نشان داده‌اند کاهش فعالیت بدنی می‌تواند باعث افت قدرت عضلانی، کاهش تعادل، افزایش احتمال زمین‌خوردن، کاهش استقلال فردی و تشدید مشکلات روحی مانند افسردگی و انزوای اجتماعی شود.
به گفته این متخصص، عضلات سالمندان تنها برای حرکت اهمیت ندارند، بلکه نقش مهمی در حفظ استقلال آنان دارند. توانایی بلند شدن از صندلی، بالا رفتن از پله‌ها، انجام امور روزمره و حضور فعال در جامعه، همگی به آمادگی جسمانی وابسته هستند.
ورزش در تابستان باید اصلاح شود، نه متوقف
منصوری با تأکید بر ضرورت تغییر برنامه ورزشی سالمندان در فصل گرما بیان می‌کند: فعالیت بدنی باید با شرایط محیطی و وضعیت جسمی هر فرد هماهنگ شود.
بهترین زمان برای ورزش سالمندان در روزهای گرم، ساعات خنک‌تر مانند صبح زود یا عصر است؛ زیرا انجام فعالیت در اوج گرما می‌تواند فشار بیشتری به سیستم قلبی ـ عروقی وارد کند.
او همچنین کم‌آبی بدن را یکی از چالش‌های مهم سالمندان می‌داند و می‌گوید کاهش حس تشنگی باعث می‌شود برخی سالمندان بدون آگاهی کافی دچار کمبود مایعات شوند.
به همین دلیل، مصرف منظم آب، به‌ویژه پیش و پس از فعالیت بدنی، باید بخشی از برنامه مراقبتی سالمندان باشد.
بهترین ورزش‌ها برای سالمندان در فصل گرما
این متخصص ورزش سالمندان درباره فعالیت‌های مناسب تابستانی می‌گوید پیاده‌روی کنترل‌شده، تمرینات تعادلی برای پیشگیری از سقوط، تمرینات قدرتی سبک برای حفظ توده عضلانی، حرکات کششی برای افزایش انعطاف‌پذیری و ورزش در آب از گزینه‌های مناسب برای سالمندان هستند.
او با اشاره به اهمیت ورزش‌های آبی اضافه می‌کند که فعالیت در آب به دلیل کاهش فشار بر مفاصل و کمک به کنترل دمای بدن، برای سالمندانی که با دردهای مفصلی، مشکلات حرکتی یا محدودیت‌های جسمی مواجه هستند، انتخاب مناسبی محسوب می‌شود.
ورزش در آب در سال‌های اخیر بیشتر مورد توجه متخصصان قرار گرفته است، زیرا امکان تحرک ایمن‌تر را برای بسیاری از سالمندان فراهم می‌کند.
زیرساخت‌های سالمندی فعال باید توسعه یابد
منصوری معتقد است سالمندی فعال تنها مسئولیت سالمندان و خانواده‌های آنان نیست، بلکه جامعه نیز باید برای ایجاد شرایط مناسب اقدام کند.
او می‌گوید ایجاد پارک‌های مناسب، فضاهای ورزشی ایمن و قابل دسترس، برنامه‌های گروهی در ساعات مناسب، آموزش خانواده‌ها و تربیت مربیان تخصصی ورزش سالمندان از نیازهای یک جامعه سالمندمحور است.
کشورهایی که در مسیر سالمندی فعال حرکت کرده‌اند، ورزش سالمندان را نه صرفاً یک فعالیت تفریحی، بلکه بخشی از برنامه‌های پیشگیری و ارتقای سلامت عمومی می‌دانند.
فناوری به کمک تحرک سالمندان می‌آید
این متخصص ورزش سالمندان با اشاره به نقش فناوری در حمایت از سالمندی فعال اظهار می‌کند ابزارهای پوشیدنی، برنامه‌های ثبت فعالیت، یادآورهای مصرف آب و اپلیکیشن‌های تمرینی می‌توانند مدیریت فعالیت بدنی سالمندان را آسان‌تر کنند.
با این حال، فناوری نباید جای ارتباط انسانی را بگیرد. بهترین نتیجه زمانی حاصل می‌شود که دانش علمی، حمایت خانواده، حضور اجتماعی و استفاده هوشمندانه از فناوری در کنار یکدیگر قرار گیرند.
منبع: ایلنا
